قرار گرفتن در معرض نور مصنوعی در ساعات شب، به‌ویژه هنگام خواب، می‌تواند ریتم شبانه‌روزی بدن را تحت تأثیر قرار دهد. پژوهش‌ها نشان می‌دهند اختلال در چرخه طبیعی نور و تاریکی با تغییرات متابولیک و افزایش احتمال برخی مشکلات سلامت ارتباط دارد؛ موضوعی که اهمیت توجه به محیط خواب و کاهش نورهای غیرضروری را برجسته می‌کند.
به گزارش بهداشت نیوز، نور مصنوعی بخش جدایی‌ناپذیر زندگی امروزی است، اما استفاده طولانی‌مدت از منابع نوری در ساعات شب ممکن است با سازوکارهای طبیعی تنظیم خواب و بیداری تداخل داشته باشد. بدن انسان بر اساس یک ساعت زیستی داخلی فعالیت می‌کند که در تنظیم خواب، ترشح هورمون‌ها، دمای بدن و فرایندهای متابولیک نقش دارد.
نور یکی از مهم‌ترین عوامل تنظیم‌کننده این ساعت زیستی است. قرار گرفتن در معرض نور در زمان نامناسب، به‌ویژه نور شدید در ساعات پایانی شب، می‌تواند زمان‌بندی ترشح ملاتونین، هورمون مرتبط با تنظیم خواب، را تغییر دهد و به تأخیر در خوابیدن منجر شود.
ارتباط نور شبانه با سوخت‌وساز بدن
برخی مطالعات مشاهده‌ای، میان قرار گرفتن در معرض نور مصنوعی هنگام شب و افزایش احتمال چاقی، دیابت نوع ۲ و اختلالات قلبی‌عروقی ارتباط گزارش کرده‌اند. با این حال، وجود چنین ارتباطی به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که نور شبانه علت مستقیم این بیماری‌هاست؛ عواملی مانند کم‌خوابی، فعالیت بدنی ناکافی و عادت‌های غذایی نیز ممکن است در این رابطه نقش داشته باشند.
اختلال در ریتم شبانه‌روزی می‌تواند بر زمان‌بندی ترشح هورمون‌ها، تنظیم اشتها و نحوه استفاده بدن از انرژی اثر بگذارد. به همین دلیل، هماهنگی میان ساعات خواب، بیداری و مواجهه با نور طبیعی برای حفظ عملکرد طبیعی بدن اهمیت دارد.
تلفن همراه و چراغ‌های روشن پیش از خواب
استفاده از تلفن همراه، تبلت و رایانه در ساعات پایانی شب می‌تواند از طریق مواجهه با نور و همچنین تحریک ذهنی، به خواب رفتن را دشوارتر کند. شدت نور، فاصله از صفحه‌نمایش، مدت استفاده و زمان مواجهه از عواملی هستند که بر میزان اثرگذاری آن تأثیر می‌گذارند.
روشن ماندن چراغ‌های اتاق خواب یا ورود نور خیابان از پنجره نیز ممکن است محیط خواب را نامناسب کند. البته میزان حساسیت افراد به نور شبانه یکسان نیست و شرایط فردی در کیفیت خواب نقش مهمی دارد.
چگونه اثر نور شبانه را کاهش دهیم؟
برای کمک به تنظیم چرخه خواب و بیداری، رعایت چند نکته ساده می‌تواند مفید باشد:
در طول روز، به‌ویژه در ساعات صبح، در معرض نور طبیعی قرار بگیرید.
در ساعات نزدیک به خواب، نور محیط را کاهش دهید و از روشنایی شدید پرهیز کنید.
استفاده از تلفن همراه و سایر صفحه‌نمایش‌ها را پیش از خواب محدود کنید.
اتاق خواب را تا حد امکان تاریک و آرام نگه دارید.
ساعت خواب و بیداری خود را حتی در روزهای تعطیل تا حد امکان ثابت نگه دارید.
این اقدامات به تنظیم بهتر ساعت زیستی کمک می‌کنند، هرچند به‌تنهایی جایگزین بررسی پزشکی اختلالات پایدار خواب یا مشکلات متابولیک نیستند.
آیا خاموش کردن چراغ‌ها برای پیشگیری از بیماری کافی است؟
کاهش نور غیرضروری شبانه اقدامی مفید برای بهبود شرایط خواب است، اما نباید آن را روشی مستقل برای پیشگیری قطعی از بیماری‌های مزمن دانست. تغذیه متعادل، فعالیت بدنی منظم، خواب کافی و کنترل عوامل خطر پزشکی همچنان از ارکان اصلی حفظ سلامت هستند.
جمع‌بندی
هماهنگی میان نور روز، تاریکی شب و برنامه خواب یکی از عوامل مؤثر بر عملکرد ساعت زیستی بدن است. کاهش روشنایی در ساعات پایانی شب و ایجاد محیطی مناسب برای خواب، می‌تواند به بهبود کیفیت استراحت کمک کند و بخشی از یک سبک زندگی سالم باشد.
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.